گۆڤارا دەنگێ شێخان گۆڤارا دەنگێ شێخان
سكفان عةبدولخالق عومر
پێشگۆتنەکا وژدانی:
زارۆک ئەو فریشتەنە یێن کو ب بێگەردی و پاقژیا خۆ، ژیانێ ل سەر ئەڤی سەردارێ خاکی شیرین دکەن. ڕۆژا ئێکێ ژ هەیڤا حوزەیرانێ (٦/١)، نە بتنێ ژمارەیەکە ل سەر ڕۆژمێرا سالێ و نە بتنێ ئاهەنگ گێڕانەکە بۆ لێدانا چەپلە و دانا دیارییان، بەلکو زەنگەکا هشیارکرنێ یە بۆ هەمی مرۆڤاتیێ؛ کو بزانن ئەڤ چینا بێگونەهـ، گرنگترین سەرمایەیێ مرۆڤایەتیێ نە و بناغەیێ هەر شارستانیەت و پێشکەفتنەکێ نە.
مێژوویا ڕۆژەکێ بۆ هێڤیان
ئەگەر ئەم ل پەڕەیێن مێژوویێ بزڤڕین، دێ بینین کو بیرۆکەیا دیارکرنا ڕۆژەکێ بۆ زارۆکان دزڤڕیت بۆ سالا ١٩٢٥ێ ل کۆنگرێ جیهانی یێ ژنێڤ بۆ پاراستنا زارۆکان. لێ ب فەرمی و پشتی کو جیهان د ناڤ دوکێل و ئاگڕێ شەڕێ جیهانی یێ دووێ دا دەرباز بووی و پترترین قوربانی ژ زارۆکان بوون، نەتەوەیێن یەکگرتی ل سالا ١٩٥٠ێ ب فەرمی ڕۆژا ١ی حوزەیرانێ وەک ڕۆژا داکۆکیکرن ل مافێن زارۆکان دەست نیشان کر. ئەڤ ڕۆژە ژ ئەنجامێ وێ هشیاربوونێ هات کو مرۆڤاتیێ هەست ب وێ چەندێ کر کو بێی پاراستنا زارۆکان، چ پاشەڕۆژەکا گەش نابیت.
زارۆکینی قۆناغا زێڕین یا ئاڤاکرنا مرۆڤی
زارۆک وەک لاپەڕەیەکێ سپی یێ بێگەردە، هەر تشتێ ئەم ل سەر بنڤیسین، دێ بۆ هەتا هەتایێ ل سەر مینیت. مێشکێ زارۆکی د قۆناغێن دەستپێکێ دا، بناغەیێ کەسایەتی، باوەری ب خۆبوون، و شیانێن وی یێن داهاتووی ئاڤا دکەت. لەوما هەر پێنگاڤەکا شاش یان هەر وێرانیەکا دەروونی دڤێ قۆناغێ دا، دێ بیتە گرێیەکا ئالۆز کو د مەزنییێ دا ب زەحمەت دهێتە ڤەکرن.
“ژینگەهەکا تژی ژ حەژێکرن، باوەشەکا گەرم، و پەیڤێن هاندەر، باشترین خوارنا دەروونی نە بۆ مێشکێ زارۆکی.”
مافێن زارۆکان ژ پێدڤیێن سەرەتایی تا گەهشتن ب خەونان
د ڤێ ڕۆژێ دا، دڤێت ئەم چاڤ پێداخشانێ ب مافێن زارۆکان بکەین. مافێ زارۆکی نە بتنێ تێربوونا زکێ وی و لێکرنا جلوبەرگایە. بەلکو مافێ هەر زارۆکەکێ یە:
مافێ خەون بینین و دەربڕینێ: دڤێت زارۆک هەست ب ئازادیێ بکەت بۆ گۆتنا هزرێن خۆ و خەونێن خۆ پێش چاڤ بکەت بێی کو بهێتە شکاندن.
مافێ پەروەردە و خواندنێ: دابینکرنا قووتابخانەیێن پێشکەفتی کو فێری ژیانێ ببن نە بتنێ ژبەرکرنا پەرتووکان.
مافێ یاریکرنێ: یاریکرن کارێ سەرەکی یێ زارۆکی یە و ژێدەرێ داهێنانێ یە، نەخاسمە د ژینگەهەکا ساخلەم یا سروشتی دا.
خێزان و پەروەردە بناغەیێ سەرەکی یێ گەشەکرنێ
خێزان قووتابخانا ئێکێ و گرنگترین ئامێزە بۆ زارۆکی. د سەردەمێ نوکە دا کو ژیان ب لەز بوویە و دەیباب د ناڤ کار وبزاڤێن ژیانێ دا مژوولن، زۆر جار زارۆک دهێنە پەراوێز خستن. دڤێت دەیباب بزانن کو دابینکرنا پێدڤیێن ماددی و کرینا تشتێن گرانبها چ جار ب شوێنا “دەمێ تایبەت” نابن. گوهدان ل ئاخفتنێن وان یێن بێگەرد، پێکڤە خوارن و ڤەخوارن، و خاندنا چیرۆکەکێ بەریا نڤستنێ، ئەو چەکن یێن کو کەسایەتیەکا بهێز و سەرکەفتی بۆ زارۆکی ئاڤا دکەن و باوەریەکا موکوم د ناڤبەرا وان دا دروست دکەن.
تەکنۆلۆژیا قەفەسا ئەلکترۆنی یا زەوتکرنا زارۆکینیێ
ئێک ژ مەزنترین ئالنگاری (تەحەدی) یێن ئەڤرۆ، تەکنۆلۆژیا و شاشەیێن زیرەکن. ئامیرێن ئەلکترۆنی، وەکو قەفەسێن زێڕینن کو زارۆکێن مە تێدا هاتینە زیندانیکرن. زێدە بکارئینانا ئایپاد و مۆبایلان، هەستێ سۆزداری، زمان، و پەیوەندیێن جڤاکی یێن زارۆکان لاواز دکەن. ئەڤ ڕۆژە دەلیڤەیەکە بۆ دەیبابان کو بڕیارێ بدەن چاڤدێریەکا توند ل سەر ڤی بابەتی هەبیت و باخچە، ڕاڤەکرن، و یاریکرنا ل کۆلانان و دەرڤە ب شوێنا ڤان شاشەیێن بێ گیان بگۆڕن.
ئەو زارۆکێن ژیێ وان هاتیە دزین
ل گەل وێ چەندێ کو ئەم ڤێ ڕۆژێ ساخ دکەین، لێ وژدانا مرۆڤایەتیێ ئازارێ دکێشیت دەمێ ئەم دبینین ل گەلەک جهێن جیهانێ، زارۆک قوربانیێن ئێکێ یێن شەڕ و ململانێیێن سیاسی و چەکداری نە. دەستێن بچویک کو ل شوێنا قەلەم و یاریان، بارێن گران هەلدگرن. ب ملیۆنان زارۆک ل سەر جاددەیان کار دکەن، ژبەر شەڕی ئاوارە بووینە، یان ژی ل ژێر هێلا هەژاریێ دا دژین. نەهێلانا کارپێکرنا زارۆکان و ڕێگریکرن ل توندوتیژیێ ل دژی وان، ئەرکێ هەمی ڕێکخراو و دەسەڵاتدارانە.
زارۆکێن کوردستانێ نەوەیێن داهاتی و هێڤیێن وەڵاتەکی
زارۆکێن مە ل کوردستانێ، پاشەڕۆژ و پارێزەرێن ئەڤی وەڵاتی نە. د مێژوویێ دا زارۆکێ کورد د گەلەک قۆناغێن نەخۆش و تراژیدی دا دەرباز بووینە، ژ کیمیاباران و ئەنفال تا ئاوارەبوون و سەختیێن ژیانێ. لەوما ئەڤرۆ ل سەر ملێن حکومەت، ڕێکخراو, و جڤاکی یە کو قەرەبوویا وێ مێژوویێ بکەن ب دابینکرنا باشترین خزمەتگوزاری و سیستەمەکێ پەروەردەیێ یێ پێشکەفتی، دا کو ببنە نەوەیەکێ هشیار، زانا، و داهێنەر کو بشێن کوردستانەکا ئاڤەدانتر ئاڤا بکەن.
پەیڤا دوماهیێ، بانگەوازیەک بۆ جڤاکی: بلا ئەم هەمی بزانین کو وەبەرهێنانا هەرە مەزن ل سەر ئەردی، دروستکرنا بالەخانەیێن بڵند نینە، بەلکو وەبەرهێنانە دئاڤاکرنا مرۆڤی دا، و ئەڤ ئاڤاکرنە ژ زارۆکینیێ دەست پێ دکەت. پاراستنا پێکەنینا زارۆکەکێ، پاراستنا جانیا هەمی جیهانێ یە. بلا هەر ڕۆژەک کو تێدا زارۆک د ئارامی، تەندروستی، و شادبوونێ دا بژین، ببیتە ڕۆژا زارۆکان. ئەم هەمی پێکڤە ژینگەهەکێ دروست بکەین کو تێدا هەر زارۆکەک هەست بکەت کو ئەو “پاشایێ بچویک” یێ جیهانێ یە.
ڕۆژا جیهانیا زارۆکان،
ل پەلکێن گولێن ژیانێ،
ل هەمی زارۆکێن کوردستانێ و جیهانێ پیرۆز بیت.
