گۆڤارا دەنگێ شێخان گۆڤارا دەنگێ شێخان
مههدى حهسهن موراد
ل جەم مە ئێزدیان دوو جورێت خووشک و برا هەنە , خووشک و برایێت ژ دای و باب ، یان ژ دایێ بتنێ ، یان ژ بابێ ب تنێ … ئەڤە دبنە خوشک و برایێت دنێ ، هەر وەسا د ئێزدیاتیێ دا خوشک و برایێت ئاخرەتێ ژی هەنە و جورە پیرۆزیەک تێدا هەیە، لەوا د سەبەقەیا دوعایا هێڤاری دا ئەڤە ب یەک ژ هەر پێنج فەرزێت حەقیقەتێ تێتە دانین دبێژيت 🙁 یا خودێ تۆ مە بدەیە خاترا شێخ و پیر و هوستا و مەرەبی و یارو برایێت ئاخرەتێ، ئەون هەر پێنچ فەرزێت حەقیقەتێ، ئیرو ل دنێ و سبەی ل بانگێ ئاخرەتێ، بو مە سونەتێ فەرزن )
لەوا هەر ئێزدیەکی هەبت چ کچ چ کوڕ دڤێت یان خوشکا ئاخرەتێ یان برایێ ئاخرەتێ هەبت، کوڕ ژ خۆڕا برایێ ئاخرەتێ دگرت هەر وەسا کچ ژ خۆڕا خووشکا ئاخرەتێ دگرت، جارنا ژی هەکە کچکێ برایێ دای و باب نەبتن ژ خۆڕا برایێ ئاخرەتێ دگریت و کوڕ ژی هندهكجار ئەگەر خوشکا ژ دای و باب نەبتن ژ خۆڕا خوشکا ئاخرەتێ دگريت ، ئەڤە ژی بۆ پەیوەنديیەكا روحی یە، چنكو ب وێ ھزرێ ل ئاخرەتێ دێ ھاریكاريیا ھەڤكەن ژبەر ھندێ ژی ب برا یان خوشكا ئاخرەتێ ھاتیە بناڤكرن ، ئەڤ چەنده ژی ڤەدگهريت بۆ سەر دەمێ شێخادی دهمێ ھاتی چەند گۆهڕین دناڤ ئێزدیاتیێ دا كرن مینا سیستەمێ چیناتی و فەڕز دانان ل سەر مرۆڤێ ئێزدی وەكی فەڕزێن حەقیقەتێ و فەڕزێن تەریقەتێ د ئێزدیاتیێ دا كرنا فەڕزێن دینی ، و ھەر كەسێ ئێزدی پێگيریێ ب ڤان فەڕزا نەكەت دێ گونەھبار بت و ل رۆژا ئاخرەتێ رۆژا (حق وحساب )ێ دێ هێتە سزادان ژبەرکو د باوەريیا ئێزدیان دا خوشک و برایێت ئاخرەتێ مینا شێخ و پیرێت کەسێ مری ب هانا وی دچن و داخوازیا سڤکرنا بارێ مری دکەن دا خودێ رەحمەکێ پێ ببەت و زەبێنی گیانێ وی نە ئازێرن لەوا فەرە هەر ئێزدیەکی خووشک و برایێن ئاخرەتێ هەبن، دیسا دناڤ جڤاكیدا ژی نەیی دلخواز و خۆشتڤی یە و ب چاڤەكی سڤك لێ دنێرن هەکەر پێگیریێ ب ڤان فەرزا نەکەت ، فەڕزێن حەقیقەتێ (٥) فەڕزن و فەڕزێن تەریقەتێ (٦) فەڕزن , برایێ ئاخرەتێ دبتە ئێك ژ ڤان فەڕزێن حەقیقەتێ
١- شێخ
٢- پیر
٣- ھۆستا
٤- مەرەبی
٥- یار و برایێت ئاخرەتێ
فەرە ھەر مرۆڤێ ئێزدی ھەر ژ میرێ شێخا و بابا شێخ و ھەتا بەلنگازەكی چ كور یان كچ شێخ و پیر و ھۆستا و مەرەبيێن خۆ دگەل برایێ ئاخرەتێ ھەبن ، ھەر كەس ژ ڤان بەرپرسیارێ برا و مریدێ خۆیە، ژبەركو د باوەريیا مە ئێزدیان دا حەقیقەت و مالا ھەق یا مرۆڤی پشتی مرنێ یە ، ئانكو پشتی گیان ژ لەشی جودا دبت و بۆ ھەق و حسابێ دچته بەر دەستێ پەدشای، وێ رۆژێ خودانێن فەڕزێن حەقیقەتێ ھەر (٥) پێنچ ل پێشا حەزرەتێ پەدشای ئامادە دبن لێ ئەگەر خێر و گونەھێن وێ ھنجی ئێك بوون دێ جيێ وێ تاریستان بت ھنگی شێخ و پیر و یار و برايێت ئاخرەتێ دكارن داخوازا بەخشین و لێبۆرینێ ل جەم پەدشای ژێرا بكەن و ژ تاریستانێ خلاس بكەن لەوا دبێژین:
شێخ فە رە – پیر نیشانە- ھۆستا و مەرەبی وەكی وانە – فەڕزا برایێ ئاخرەتێ فەڕزەك گرانە.
ل ڤيدهرێ دیار دبت برایێ ئاخرەتێ پترژ ھەر چار فەڕزێن دیتر گرنگيیا خۆ ھەیه ژبەركو ژ چینەكێ یە كو شێخە یان پیرە و برایێ ئاخرەتێ یە، لەوا فەرە ھەر مرۆڤهكی ئێزدی برایێ ئاخرەتێ ھەبت چ كوربت یان كچ دەمێ د گەھته ھێمێ ژن ئینانێ فەڕە برایەكی ئاخرەتێ ژ چینا وی ئانکو هەکە شێخ بو دڤێت ژ تایێ شێخێت خۆ یێت کو ژن خوازی د نێڤا وان دا هەی نەگرت ، هەر وەسا تایێ پیرا ژی نابت خوشک و برایا ژ وان بابکا بگرت یێت کو ژن و ژنخوازی د نێڤا وان دا هەی ، ئەڤجا مرید, خوشک و برایا ژ چینا شێخا یان پیرا دگرن دا کو ل ئاخرەتێ د پشت راست دبن کار و عەمەلێ باش بکەن ژبەر کو هەر دێ رۆژەکێ ل ڤێ دنێ بارکەن وەکی ل ڤان سەبەقەیا دیار دبت :
بن ئادەمۆ تو ل ڤێ دنێ مێڤانی.
گەرەكە, دەرباز بكە ب ئەدب و ئەركانی.
ھەر دێ رۆژەكێ زڤڕییە بەر دەستێت خودانی .
لەوما لسەر مە ئێزدیيا فەرە پێگریێ ب فەڕزێن دینێ خۆ بكەین و كەرب و كینێ ژ دلێ خۆ پا كژبكهین و خۆ ژ ھەر تشتەكی حەرام دور بكەین ، پێگيری نەكرن ب ئەركان و رێ و رەسمێن دینی د جڤاكێ مەدا یی شەرمەزارە و لجەم خودێ تەعالا ژی گونەھبارە وەكی ل ڤێ سەبەقا قەولى دا ھاتی :
دبێژمە وە گەلی گونەھكارا .
ڕێ يا یار و برایێت ئاخرەتێ مەكەن بازارا .
جیێ وە دۆژەیە و دەڤێت مارا .
هندەک ژ ساخلەتێن برایێن ئاخرەتێ :
١- دڤێت شارەزايیەكا باش د ئێزدیاتیێ دا ھەبت.
٢- دڤێت برایێ ئاخرەتێ ڕێبەر و رێناس بت و ئاریشێن مللەتێ خۆ چارەبكەت دڤێت خودان رەوشت بت چ شێخ بت یان پیر بت.
٣- دڤێت ب بەلاڤكرنا بیر وباوەرێن ئێزدیاتیێ ڕابن.
٤- فەرە شێخ و پیر د ئامادەبن ژبۆ بجێ ئینانا رێ و رەسم و حەد و سەدێن دینی دناڤ ئێزدیاندا.
٥- خودان باشترین رەوشت و تیتالێن جڤاكی بن .
٦- چاخێ ئێزدیەك د كەفتە بەر مرنێ ھەر زوو گازی شێخ و پیر و خوشك وبرایێ ئاخرەتێ دكەن و ب ئەركێ خۆ رادبن ژبۆ رێ و رەسمێن ڤەشارتنا مری .
٧- فەرە برایێ ئاخرەتێ ژی ھەر ھەیامێ جارەكێ سەرەدانا برایێ خۆ بكەت و چەند شیرەت و ڕاسپاردەیێن ئاینی و جڤاكی ئارەستەیی برایێ خۆ بكەت.
دیسا چەند ئەرك و كار ل سەر ھەر كەسێ ئێزدی ھەنە بەرامبەر برایێ ئاخرەتێ :
فەرە رێزەكا تایبەت ل برایێ خۆ یێ ئاخرەتێ بگرت ھەموو جەژنێن ئایينی بەری ھەر كەسی سەرەدانا برایێ خۆ یێ ئاخرەتێ بكەت و دیاریەكێ پێشكێشی وی بكەت ب ھەر رەنگەكی ھەبت و دلنیاكەت برایێ خۆ یێ ئاخرەتێ كار و دان وستاندنا وی دناڤا جڤاكیدا یێ باشە و پێگيریا ڕێ و رەسمێن ئێزدیاتیێ بكەت برایێ خۆ یێ ئاخرەتێ رازى بكەت و دلخۆش بكەت كو ئەو مرۆڤەكی باشە، ژلایەكێ دی فەرە رەسما برایێ خۆ یێ ئاخرەتێ بدەت كا چاوا رەسما شێخێ خۆ پیرێ خۆ ددەت وهسا یا برایێ ئاخرەتێ ژی بدەت ، ژبەركو وەكی مە بەری نھۆ گۆتی برایێ ئاخرەتێ ئێك ژ ھەر پێنچ فەڕزێن حەقیقەتێ ل حەزرەتا پەدشایی حازربت و دیدەڤانیێ (شەھدەیێ)ل سەر باشی و خرابیێن وی و كارو بارێن وی یێن دنیایێ دەت ، ئەگەر مرۆڤەكی بێ رێز و تەرز بت ونەی پێگير بت ب رێ و رەسمێن ئێزدیاتیێ دێ ڕاستیيا وی ئاشكەرا كەت ئەگەر یێ باش بت دێ ب بەھشتا بەرین شاد بت و ئەگەر یێ خراب بت دێ ب سزایێ خۆ گەھيت .
رێ و رەسمێن دەستنیشانكرن يا خوشك و برایێ ئاخرەتێ ..
١- ل ھێڤارا داوەتێ پشتی دەستنیشانكرن يا خوشك و برایێ خۆ یێ ئاخرەتێ زاڤا و بوك وخوشك و برایێن ئاخرەتێ داخاز دكەن مینا گرێبەستەكێ ب ڤی رەنگی ل ھێڤارا داوەتێ یان سبەیيكا داوەتێ دئێتە ب رێڤەبرن ب ڤان رێ و رەسما :
* ھەر ئێك ژ بوك و زاڤا دیاریەكا تایبەت پێشكێشی خوشك و برایێن خۆ دكەن و دچنە دەستێ وان و دبێژنێ , خوشك و برایێن مە, ھەروەسا بوك و زاڤا ژی دیاريیەكا تایبەت پێشكێشی خوشك و برایێن خۆ دكەن .
* پەردەكا ئاڤێ دئینن و بەرامبەری ئێك دسهكنن و برایێ ئاخرەتێ بەراتەكێ دناڤ ڤێ پەردا ئاڤێ دكەت و د شێلن و ھەر ئێك سێ جارا ڤێ پەردا ئاڤێ ب سەر ئێك ڤەدكەن و دبنە خوشك و برایێن ئێك ژبەركو بەرات ژ ئاخا لالشا پیرۆزە وب ئاڤا كانیا سپی یا ڤهسترایە و د باوەريیا ئێزدیان دا , كچ وكور دگەل ئێك دناڤ زمزمێ وكانیا سپی دناڤ ڤان ھەر دوو جھا ئاڤێ ڤەخۆن دبن خوشك و برا.
* ژ داب و نەریتێن مە پەریەكێ دناڤ ژۆرا بوك و زاڤا دا دادنێن, فەره خوشكا بوكێ و برایێ ئاخرەتێ ڤێ پەریێ گرێدەن .
* دەمێ پەریێ سواردكەن ب ھلھلاندن و دھۆل و زرنا بوك و زاڤا دهێنە سەرێ خوشك و برایێن خۆ.
* ل رۆژا داوەتێ ھەموویێ برایێ ئاخرەتێ یێ دگەل زاڤای و خوشكا بوكێ یان ژى ل نك بوكێ.
* ل ھێڤارا داوەتێ ئەگەر برا زاڤا ل گوندی بت, زاڤا و ھەموو ھۆگر و دۆستێن زاڤای د اخوازدكهت و ل مالا برا زاڤايى د بنە مێڤان .
* دەمێ زاڤا دچتە ژۆرا خۆ و ب ئەركێ خۆ رادبت بووك مریشكەكا سۆركری دگەل ھندەك چەرەزێ ددەتە زاڤای و زاڤا ژی ددەتە برایێ خۆ یێ ئاخرەتێ و ئەو د چنە مالا كو زاڤا مێڤان كری و ڤێجا كەیف و شاھی گەرمتردبن.
* دیسا ئەركەكا لسەر برایێ ئاخرەتێ دگەل زاڤای بۆ رێ ڤەكرنێ پشتی هەفتیەکێ ژ داوەتا خو دچنە مالا بابێ بوكێ و پێكڤە خوارنەكێ د خۆن و لدیڤ دا بووکێ مافێ هەی بچتە مالا بابێ خو .
ئەنجام :
۱ـ برایێ دنێ ل نک ئێزدیان وەکو برایێ هەمی مللەتان ، ئەوە یێ کو خودێ کریە برایێ مرۆڤی ژ دایک و باب .
۲ـ برایێ ئاخرەتێ ئانکو برایێ ڕوژا ئاخرەتێ .
۳ـ برایێ ئاخرەتێ ل نک ئێزدیان ئەوە یێ کو مرۆڤ ب دلێ خو ژ خۆ ڕا د هەلبژێریت لدیڤ دەستورێ ئێزدیان .
٤ـ هەر ئێزدیەکی دڤێت برایێ ئاخرەتێ هەبیت.
٥ـ ئارمانج ژ هەلبژاتنا برایێ ئاخرەتێ ئەوە ، کو ڕۆژا قیامەتێ و حسابێ هاریکارییا مرۆڤی بکەت.
٦ـ ناڤێ برایێ ئاخرەتێ د سەبەقێت ئێزدیان دا پيروز هاتیە.
ژێدەر:
ـ پەرتۆكێن پەروەردا ئێزدیاتیێ.
ـ مامۆستایێ ئایينی پیر خەلات ئەلیاس
ـ پەرتوکا حجی جعفر / هندەک ڤەکولین ل دور ئەدەب و رەوشەنبیریا کوردی .
