گۆڤارا دەنگێ شێخان گۆڤارا دەنگێ شێخان
حجى ئهحمد بێركياتى
زڤرینەک بۆ ناڤ ژیانا بابۆ کالان،بۆ ناڤ گۆندان و ناڤ چییان، ئەوا ئەڤرۆ بوویە خۆزی بۆ مە هەمییان
حەجی دێ بۆ هەوە کەتە پەخشان، دا هەوە ژبیر نەچن ناڤێن رەسەن،کەلتۆڕێ جوان.
یێن زەرو سۆر ئەو گۆهیشکن، یێن کەسک کەزان و بێمکن، یێن ستویر و مەزن بەرینە یێن بچویک و زراڤ بەریمازکن،کۆرسک بتامن بەس پیچەک درەقن،پەزێ تێرە هەر دبەزیتن حەسیدی سەردا دگریتن ،لناڤ بیستانان هنار دەڤ بەشن،ل بن بەلگان گویز لوجیسکن., کەلەمی لناڤ زەڤییان دێم گەشن، لناڤ کوتانێن ب تانۆکا هاتینە چیکرن پڕی داردینکن،ل دورماندوور بۆت دڕێزن،دەستکێن دەرگەهان فەقارەنە ، لبەر دەرگەهێ هەر کولەکی سێ چواردالینکن،مڕۆڤ ناڕاوەستن یێ قیتێ سالێ کۆمڤە دکەن، یێن کارێ زڤستانێ دکەن هند یێن داران دکێشن هند یێن ئلیانان و بەفرییان چێدکەن،جووتیار یێن مشتاخان رادکەن،ژن یێن تەماتێن هشکری ل گوینیان دکەن،هندەکێن دی یێن گۆرێن بەندکان چێدکەن،بێدەر هەمی دپڕن،هند یێن کونجییان دادقوتن هند یێن کۆلێن برنجی دکێشن،هندەکێن دی یێن ڕیسیێن بەلمێ دڕێسن ،و هند ێێن سڤیا بڕنجی کۆمڤە دکەن، دەمێ زڤستان دهێتن دا لسەر بانان وەرکەن دا هەری خۆ ل پێگۆردانی نە دەتن، دەمێ بەفر دهێتن دا لسەر کۆمبەفرێ وەرکەن دا ل هاڤینان بەفرا وێ نە حەلیێتن ،تری دچیتە دناڤ هیزلێدا دۆشاڤ لێ ددەردکەڤیتن،دستار دگەل لەیزینا کچ و کوڕان ناڕاوەستیتن،ئاشێ ئاڤێ یێ تەحینێ چێدکەتن،دارێ برکێ دجافیکێرا دهیتە قۆتان دا بڕک خالی نەمینیتن و دا سڕ لێ نە دەتن،
زاڕۆک چەند بکەیفن تژی سێنیکێن وان دانیکن،کەتکێن هژیران , حولیکێن هشکری یێن هاتینە هەلگرتن،گیا زرکێتی بەس بن یێ مایی سەر یێ هاتیە ژێڤەکرن، بۆ تۆیتنێ یا پێ کرە گلواز لسەر ریستێ هاتیيە هەلێخستن،دنگە دەوار دزڤرینن دا دانێ دروست دەرکەڤیتن،ب گڕکێ برنجی سپی دکەن، دناڤ جۆنیکی, گۆێزو مێویژان دقۆتن،کۆزکێن بەری و بەریمازکان و یێن کارکان ب ڕەخ ئێکڤە یێن هاتینە چێکرن ،جەنجەر دانی ژگولێ ڤەدکەتن،شەش گا بۆ گێرێ بڕێز یێن هاتینە گرێدان گایێ بن گێڕێ دجهێ خۆدا دزفریتن،زبارەیە هند یێن ئاخێ دکێشن یێن دی لسەر بانی فەرش دکەن،سەلک , تەبەک , سەفیک , سەلە مێشک و ناڤبارک بدەستێن هوستایان یێن دهێنە چێکرن،جوهالک ب مویێ حەیوانی دهێنە نەخشاندن،پشتی کەڤلێ وان دهێتە پاکژکرن و هشک کرن شیرمەشک , کونکێن ئاڤێ , مەشک حەبان , مرۆڤ قازانجێ لێ دبینن نیرک و هنجار لبن تەرمێ گۆڤێ دهێنە دانان هەتا بوهار بهێتن،مەنجەلوک لبن ستێرکا بێهنا خۆ ڤەددەن،هەتا سالەکا دی پەز بهێت ل مەغەلی بنڤیتن،هندە دێ هەڤشی ژی بێ پەز مینن،دێ پەز ل شەڤینان غەریب بيتن،مالگۆری لسەر هەمی مالان دزڤریتن،نوبه لسەر هژمارا حەیوانی دمینیتن ،نال ب بنێ پێن دەواران ڤە دهێنە قۆتان،پێلاڤێن نۆ یێن قێری کەیفا مڕۆڤان دئینیتن،چەپەر بۆ نێچیرێ دهێنە چێکرن،مەسەبێن کەوان لسەر تەڕاشان یێن هاتینە دانان،شالۆک و خڕماشان بهێن ڤەدانە کا ب بڤرو داسا دهێتە کرن ، ئاسنگەر یێ کویرێ دشارينیتن وەناکەت ئاگر ڤهمريتن،شڤان جار ب مەڤرەدێ , جار ب هوسانی یێ کێرا خۆ خۆش دکەتن،حەز ژ خۆ کەر ب خۆدیکا بەریکێ و میکێشکێ یێ حەفافا خۆ دکەن،بەقالی گوینیێ بناڤ مالان ڤە نەشێت زاڕۆکان ژ خۆ ڤەکەتن،نۆژدار یێ ل مالا موختاری هەر ئێکی کوڕێ خۆ یێ بری دێ سوننهت کەتن،ئاڤا گەرم دکەنە سەر بندانی , دا دیکل و مڕیشک بێ هێز نەبن،پێرە ژن یێن لبن چیایی ڤەدگهڕن پڕی پارزینکێن وان چیلکێن دارێن هشکن، یێن پەرۆکێن لسەر دەرێ جەرکێ هەڤیرێ سەر ژاژی رادکەن
خانیکێ سەربەربانیشکی کولندێن زڤستانێ تێڤە شەڕی دکەن،هنار ب کاریتان ڤە یێن سۆرو سپی دکەن،گازکا بەردەرێ سۆپێ دانای یێن سۆپا دارا ئامادە دکەن، دارک , نابینک , خانک, تیرۆک , سێلا نانی یێن ئێک و دوو مێزە دکەن، ئەو دیهێن چلی ئەوێن هاڤینێ هاتینە برین یێن دکێشنە ماڵ خەلک هاری ئێک و دوو دکەن،زەلام ب ساقە و لەوەندیيان گۆڤەندەکا جوان دکەن،گەنج بۆ ئارمانجانێ یێن کێلیا رێز دکەن،مەنجەلا سەر کۆچکێ داران یێ ئاڤێ بۆ زاڤای گەرم دکەن،شانۆگەری کەنی و گڕنژینێ ژ لێڤێن دەواتیان بەردەن،زاڕۆک یێن کەت و جووتانێ ب مازیان , جار دامانێ , گۆرک و پەزانێ, کوڕک زتانێ, دار کێشکانێ و تەبەلانێ دکەن، کچک یێن کەتیکانێ و حلایێ وەلحلایێ وڤەشێرکانێ دکەن،سیڤاندووک ب ئاوازان بهرسڤا ئێک و دوو ددەن،زارۆک ب ئەزمانێ پێلاڤان چۆپێ تەیاران لاستیکان چێدکەن،خۆدانێ تەپێ زوو یێ سل دبیتن هەڤال هێڤیا ژێ دکەن،یێ وی نەڤێت ئەو یاریێ ناکەتن،تەپانا گیخێ ئیڤاریان زەلامان لێک کۆمڤە دکەتن،بشەڤ چیرۆک دهێنە گۆتن،دەوینێ کەس بێ دۆشاڤ ناخۆتن،ژن دەمێ کاریێ هویر دکەن دڤێت نە ئاخفن دا کاریا دەڤ گڕ نەبیتن،ئارخافک و کەچەلۆک زووی ب زووی بدەست هەمی کەسان ناکەڤیتن،سەر شوكا گۆندی هەمی ئێکە لسەر جوویێ بالاڤ دهێتە کرن،جگارا تویتنێ وەک سوکتینێ لێڤا بنی دگریت ونا بەردەتن،ل دەشتێ سێرگین جهێ داران دگریتن،زەنگلێ بزن یان نێریێ شیم و سەرکێش دهەلگریتن،هەر کەسەک حەز دکەت پێشمەرگان ببينیتن، چ ئەشق جهێ ئەشڤا وەلاتی ناگریتن حەتا ڤێرە بلا بەس بیتن دا گەلەک درێژ نەیتن.
